Planteneters gaan vaak heel onzuinig om met hun voedsel. In de poep is vaak nog een behoorlijke hoeveelheid onverteerde voedselresten aanwezig in de vorm van suikers, cellulose en lignine (een bestanddeel van hout. Dit vormt een goede voedingsbodem voor een heel groot aantal verschillende soorten zwammen, die de verse keutel koloniseren en verder verteren. In de loop van de tijd zie je dan ook allerlei paddenstoelen verschijnen op die keutels
Vaak is er een duidelijke opeenvolging (successie) van verschillende soorten schimmels en paddenstoelen. Op de verse keutel komen eerst lagere schimmels: Zygomyceten (Mucor, Phycomyces) en Penseelschimmels (Penicillium, Aspergillus. Daarna zie je kleine schijf- en bekerzwammetjes verschijnen en tenslotte nemen de “echte” paddenstoelen het over: inktzwammen, kaalkopjes, vlekplaten, breeksteeltjes, enzovoort.
links zie je breeksteeltjes (Conocybe) en een vlekplaat (Panaeolus) op paardenmest
De opeenvolging van groepen paddenstoelen heeft te maken met de verschillende soorten voedsel die ze verteren. De Zygomyceten en penseelschimmels verteren vooral de suikers die in de verse mest aanwezig zijn, de schijf- en bekerzwammen leven van de cellulose in de mest, en de plaatjeszwammen zijn juist weer liefhebbers van de houtstoffen (lignines) in de mest. Een en ander is ook erg afhankelijk van het soort mest, of het een muizenkeutel is of een olifantendrol, dat maakt ook nogal wat uit. Opmerkelijk is ook de rijkdom van de schimmelflora van mest. Er zijn echter verschillen: op keutels van muizen komen veel meer soorten zwammen voor dan bijvoorbeeld op paardenmest.
Waar vindt je mestzwammen?
Het is opvallend dat er grote verschillen zijn in het aantal soorten mestpaddestoelen op mest van huisdieren, zoals koeien en paarden, afhankelijk van het menu dat ze eten. Op de slappe vlaaien van koeien in een vet bemeste wei zul je veel minder soorten vinden dan op de veel steviger mest van koeien die in natuurgebieden grazen. Dat heeft vooral te maken met het feit dat die koeien een veel gevarieerder menu hebben: niet alleen het standaardgras van de weilanden, maar allerlei grassen en kruiden in een gevarieerde vegetatie van een natuurgebied. Er is de afgelopen jaren nogal wat onderzoek gedaan naar de paddenstoelenflora van natuurgebieden waar begrazing onderdeel vormt van het beheer. Daaruit bleek dat er veel meer soorten mestpaddestoelen voorkomen. In een aantal gevallen betrof dat zelfs nieuwe soorten (bijv. het Slijmrandkaalkopje), of soorten waarvan men dacht dat ze in Nederland waren verdwenen (bijv. de Speldenprikzwam
Het slijmrandkaalkopje (Psilocybe linformans) werd een aantal jaren geleden ontdenkt op Goeree, en is inmiddels al van verschillende platsen langs de kust bekend, vooral in begraasde duingraslanden (zie foto hieronder)
Stropharia alcis op mest van eland
Speldenprikzwam
Hoe kweek je mestzwammen?
Het is heel gemakkelijk om thuis mestpaddestoelen te kweken. Verzamel een paar verse keutels en leg die op vochtig (kranten)papier in een schaal op jampot (zonder deksel) en zet die buiten inde tuin of op het balkon, zodanig dat de regen er niet in kan komen, maar sluit ze schaal of pot niet af. Bekijk elke dag even of je al iets ziet verschijnen, en probeer ook de opeenvolging van soorten te volgen. Vooral in het begin, is het handig om het oppervlak van de mest met een vergrootglas of loep af te zoeken, want vooral de schijfzwammetjes zijn soms heel klein en met het blote oog moeilijk te zien.