Als je een preparaat maakt van een paddenstoel om microscopische te bekijken, zul je een keus moeten maken in welke vloeisto (medium) je dat preparaat gaat bekijken.
Bij vers materiaal ligt het meest voor de hand om water te gebruiken. Dat kan ook heel goed, maar in sommige gevallen zul je beter een andere vloeistof kunnen nemen om specifieke structuren beter zichtbaar te maken óf om specifieke reacties van het weefsel te kunnen waarnemen.
De meestgebruikte media en kleurstoffen zijn doorgaans verkrijgbaar op de bijeenkomsten van de Nederlandse Mycologische Vereniging (zie daarvoor ook de
website van de NMV)
Water heeft als voordeel dat je het altijd bij de hand hebt en de natuurlijke kleuren van sporen en pigmenten blijven bewaard. Bij vers materiaal is dit eigenlijk altijd het eerst voor de hand liggende medium.
Bij gedroogd materiaal is het nadeel dat het vast lang duurt voordat het weefsel is opgeweekt en er vaak luchtbelletjes zichtbaar zijn, vooral bij water-afstotende sporen. Het verdient dan aanbeveling om water met afwasmiddel te gebruiken (
een klein druppeltje afwasmiddel toevoegen aan de inhoud van een druppelflesje water; pas op schuimvorming)
Een 5 tot 10 % oplossing van ammoniak in water wordt veel gebruikt. (verdun een huishoudoplossing van ammonia 1 deel op 4 delen water).
Vooral bij herbarium materiaal heeft het als voordeel dat het weefsel gemakkelijker opweekt, de structuren helderder zichtbaar worden en er geen luchtbelletje ontstaan.
Een nadeel van gebruik van ammonia, en in nog sterke mate van KOH is dat sommige kristallen er in oplossen. Als je vermoedt dat kristallen aanwezig kunnen zijn, begin dan altijd eerst met het bekijken van je preparaat in water, en breng het eventueel daarna pas over in amonia of KOH!
Het meest gebruikt wordt een 5 tot 10 % oplossing van KOH in water. Vooral gedroogd materiaal weekt hier goed in op. Een nadeel van deze eigenschap is tegelijkertijd dat weefsel en sporen soms sterk opzwellen, waardoor de natuurlijke verhoudingen worden verstoord. Pas dus op met bijvoorbeeld het meten van sporen: doe dat bij voorkeur niet in KOH.
Een 1 % oplossing can Congorood in ammonia is een ideale kleurstof,
waarmee je vooral dunwandige, kleurlose structuren goed zichtbaar kunt maken. Je kunt er bijvoorbeeld goed gespen mee vinden.
De procedure is als volgt:
vers materiaal:
Doe een (klein!!) stukje weefsel in een
druppel Congorood, doe er voorzichtig een dekglaasje op (niet
meteen pletten!) en laat de kleurstof een paar minuten inwerken.
bekijk het materiaal in de kleurstof. Voorzichtig pletten kan het
uitéénglijden van de elementen bevorderen zodat je
de individuele structuren beter kunt observeren.
herbariummateriaal:
Doe een (klein!!) stukje weefsel in
een druppel Congo Red, doe er voorzichtig een dekglaasje op (niet
meteen pletten!) en laat de kleurstof een paar minuten inwerken.
Plaats dan een drupppeltje KOH 5% naast het dekglaasje en zuig de
KOH onder het dekglas door met een filtreerpapiertje dat je aan
de andere kant van het dekglaasje houdt. Op die manier wordt de
overtollige kleurstof weggenomen. Bovendien zorgt de KOH er voor
dat de elementen van het weefsel makkelijker uit elkaar glijden
als je voorzichtig op het dekglaasje drukt.
Melzers reagens bevat jodium en kleurt daardoor zetmeelachtige stoffen op en in de wanden van sporen, cystiden en weefselstructuren. Het wordt standaard gebruikt om te testen of iets als dan niet amyloid of pseudoamyloid (dextrinoid) is.
amyloid: de structuur kleurt blauw, violet of grijs in melzer
pseudoamyloid of dextrinoidde structuur kleurt roodbruin tot wijnrood in melzer
Een nadeel van het gebruik van melzer is dat het, net als KOH, sporen doet opzwellen en sowieso niet zo helder is. Gebruik melzer dus niet om sporen in te meten.
Katoenblauw opgelost in melkzuur wordt vooral bij ascomyceten gebruikt. Het versterkt het contrast van het preparaat, en sommige structuren nemen de kleurstof sterk op waardoor ze goed zichtbaar worden. Dit noemt men cyanophilieVroeger werd katoenblauw wel opgelost in lactophenol, wat lang houdbare, niet snel uitdrogende preparaten oplevert. Echter, leactophenol is erg giftig (carcinogeen) en wordt daarom afgeraden.
.
Procedure: breng een druppel geconcentreerd zwavelzuur op een objectglas en los daar enkele vanilline kristallen in op. (pas op: zwavelzuur is erg etsend en mag niet in aanraking komen met de huid en slijmvliezen!)
Deze reactie wordt o.a. gebruikt bij de studie van russula's en geeft in de cystiden in de hoedhuid een grijze tot violetgrijze verkleuring
